O niggio 2022
| O niggio de , traduto da Rico Granæa |
| da "I Delitti de Zena", Cavo Primmo, do Mascimo Ansädo, Fræ Frilli Editoî, frevâ do 2022 |
In sciâ fin ea ariescio à piggiâ seunno dòppo unna longa battaggia contra a mingrania da rappa, quande tutt’assemme o s’ea presentou fendendo o scuo co’ un verso acuto.
Stava da pe mi, in campagna, in scî bricchi de Zena, pöca tæra e dötrei erboi. Un erbo de noxe o l’abrassava a casetta de doî cen ch’aiva ereditou da-i mæ genitoî.
O l’ea stæto un lascito colturale e de costummansa ascì. I mæ m’aivan impresso à feugo un carattere “sarvægo” ch’o l’impediva de abrassâ con entuxasmo viaxo tutto quello ch’ea “atro” da mi. In tanti, tròppi, se n’acorzeivan e scappavan via, circospetti e pin de dubbi.
M’apartegniva a tipica pösa di liguri viaxi, mascime quelli de l’entrotæra, convinti che a seu natua a no porriä mai cangiâ in megio, dementre che in pezo, maniman, scì.
Un di rammi do noxe o sfiorava o barcon da stansia da letto, arembandose a-a parte de d’ato da miagia, unna passea naturale pe-e bestiette, che n’an de longo profittou pe dâ unn’euggiâ drento. Sciña unna vorpe, unna neutte, a l’ea vegnua à coiosâ, avansandose co-e sampette comme s’a foïse stæta un gatto ch’o pretendeiva e granatiñe.
O verso acuto, prolongou, o no poeiva ëse quello de un öxellin desgaibou. O paiva un rogïo, o l’ea possente e pin d’autoritæ. O doveiva apartegnî à unna creatua boña à impoñise anche co-a violensa.
Ea arestou inmobile in letto, co-i sensci in alerta. Unn’arva do barcon a l’ea averta, e a sbatteiva legia contra l’atra, dapeu un bóffo de vento o l’aiva spalancâ. Arvî i euggi e comensei à distingue unna sagoma. O cöno de luxe da luña o delineava o clascico profî de unna bestia da rapiña. Becco cegou, testa piciña, còrpo elegante e pin de rebighi.
I euggi neigri comme doe grañe de peive, me fissavan. Un atro verso acuto, seguio da un ciarbotâ prolongou, e da battue d’ae che favan cazze ciù feugge che un ötunno tardio. L’avertua de ae a saiä stæta a-o manco un metro e mezo.
O sò comportamento o s’assomeggiava à quello do mæ gatto quande o veu ottegnî quarcösa, ò domandâ aggiutto. Desfiei a coverta, fando un passo à pê descäsci verso o scuo. Pensei ch’o voëse communicâme quarcösa e che mi aiva o dovei d’interpretâ cöse o voëse. Un atro passo e apösei e moen in sciô bòrdo do barcon. Fu aloa che l’öxello o spiccò o xeuo quante ghe bastava pe mesciâse çento metri ciù inderê in sce l’atro erbo de noxe cresciuo into mæ campo. O repiggiò à ciarbotâ e oua me paiva ch’o patisse.
Chinei e scae, arvï a pòrta e sciortï in sciô poggiölo. M’ea misso e scarpe da travaggio. L’öxello o l’ea anæto à vezo in sciô rammo ciù basso e o l’amiava verso tæra. Un comportamento stranio, pensei. Con unna çerta temmansa, m’avexinei, a luña a continuava à fâ o sò travaggio sensa gnagnoe feua pòsto. Amiei tra doî buschi de moie e me parse de vedde un cavagnin, piccinetto, o l’ea un nio. O doveiva ëse cheito da-o noxe. O crio do niggio o razzonse o mascimo do volumme, o s’assomeggiava a-o luo do lô ferio. Pöco lontan gh’ea un solo euvo, rotto e sensa quella vitta che pöco tempo avanti o l’aiva conservou. In sce ‘na pria liscia a-i pê de l’erbo gh’ea e tracce de ‘n pottiggio sangonento.
[…]
L’ea passou fòscia unn’oa quande o l’arivò in sciâ ciappa do barcon. Stavòtta o l’aiva esagerou co-a crudeltæ. Pe-o becco o tegniva un piccin de vòrpe, za infiou à fondo da-e ciöte e inmobile. Mòrto.
— Na … — arriescï à dî, gjando o còllo, streito inta mòrscia ch’a te strenze con quello dô da paralixi dòppo unna ciócca.
— Chi son mi pöi…pe dî de no. Fanni un pö quello che ti veu… De seguo, parlâ con un niggio, pe zónta reâ, a l’ea unn’impreisa. Comme fâlo con un gatto. Te dan l’imprescion ch’accapiscian e che e domande che ti ghe fæ seggian quelle che s’aspëtan. Comme e rispòste che te dan, pæge à quelle che t’aivi pensou de reçeive ti. Un zeugo de spëgi da mago inluxionista, che no son seguo ch’o dagghe resciöo à tutti doî.
Quarche tempo apreuvo, aiva domandou à un specialista comm’o-â pensesse in scia costion de l’offerta de çibble e aiva piggiou a decixon de studiâ o sò comportamento. L’osservei con ciù attençion, e detti amente a-i seu xeui fæti à biscia, i seu ateraggi perfetti, o xeuo scuggiando in deschinâ, o xeuo à bollo, e frenate a-a cheita, e stersæ, sciña e curte vire ch’o se concedeiva chisà pe quæ fin. O l’ea un spettacolo da gödîse abarlugæ, ma sentiva che gh’ea quarcösa che me sghindava.
Gh’aiva misso un meise pe acapî. In sciâ ræ aiva atrovou e informaçioin in scî periodi e i tempi de acobiamento e in sce quande e comme fan o nio. Da quande s’eimo conosciui, o niggio o no s’ea ciù acobbiou e o no l’aiva ciù spartio o nio con unna femina. Perché? A respòsta che m’aiva dæto a l’aiva da fâ con quello che l’ea successo. Dòppo o desmuo do piccin preçipitou co-o nio, o mæ niggio o l’aiva renonçiou à tiâ sciù di atri pollin.
[…]
Ea desfæto, gh’aiva beseugno de pösâme, de ïsoâme, de stâ da pe mi. Lê a l’aiva acapio, a me acompagnò à cà e a me lasciò lì, insemme a-e battue d’ae che se mesciavan da un noxe à l’atro. O niggio o m’aspëtava e o paiva sciätou con mi. Ch’o l’avesse perçepio quarcösa? Chisà che valô o l’aiva pe lê o tempo. Aiva lezzuo che pe-e bestie gh’ea unna streita corelaçion à l’osservaçion do patron. A-o contegnuo do presente.
M’ea acoegou into sòlito pòsto, in sciô prou sotta o noxe, e lasciava i penscei liberi tra e ramme e-e feugge.
Me vegnì in cheu de quella vòtta che lê a l’aiva parlou do personaggio do Niggio. Cöse l’é ch’a m’aiva dito? Che a-a vendetta, a-o senso de corpa e a-a compascion ghe mancava o sacrifiçio. Fòscia o l’ea vegnuo o tempo de respòste, fòscia o l’ea finio o tempo de domande. Ma a l’ea delongo unna costion de tempo, no ariesciva à pensâ à atro.
Gh’aiva a sensaçion che quello à dispoxiçion pe fâ a cösa vea e giusta o foïse apreuvo à ascurtîse à unna lestixe supersònica.
Sentï un fô, dapeu un verso, legio e mesuou. O niggio o l’ea a-o mæ scianco. Amiei e seu ciumme, unna perfetta armonia de gianchi e de grixi, sfummatue de tortoa e cannella arigæ de neigro. A testa a l’aiva o cô de nuvie che navegavan ciù in de là de feugge e o becco o l’ea giano comme i petali de giäsô. O l’ea guardingo comme un gatto e o tiava sciù e sampette comme s’o l’avansesse in sce un campo minou. À l’ertixe do mæ zenoggio o se gjò fissandome. O mesciò legio e ae e o montò in sciâ cheuscia, dapeu con doî passetti o l’arivò a-a pansa, sensa nisciuña temmansa, sensa dâ amente a-i rumoî che vegnivan da-a strâ.
O s’ascoacciò, aretiando e ciöte, in poxiçion de repöso. D’in gio à niatri doî no gh’ea ciù ninte, a realtæ a l’ea compreisa solo che da-e nostre doe presense, o resto un contorno de complemento. I nostri euggi ean inganciæ da unna fòrsa ch’a ne sciorbiva tutte e energie. Eimo apreuvo à communicâ. Comensei à reconstrue i fæti di urtimi meixi, sensa ascordâ nisciun particolâ. Parlâ con un niggio ch’o pâ poei sentîte a l’é unn’esperiensa da no credde, a-o confin da sensatessa, ma quello ch’o l’ea apreuvo à acapitâ o l’ea ciù reâ da mæxima realtæ. Manco un rumô de frasche stoccæ a-e mæ spalle o n’aviæ distræto da quella conversaçion. E se anche quarchedun o l’avesse sentio?
Gh’ò da ammettilo: a nostra asciurda compliçitæ a l’ea comensâ quande o niggio o l’aiva comensou à offrîme e seu çibble comme regalli escluxivi.
- ↑ dito ascì ‘milan’