[p. fpiece modifica]
Giacomo Razeto
macchinista navale
SUNETTI IN
DIALETTU ꝏ
CAMUGGIN ꝏ
Al nostro amor che non si cheta mai.
(Giusti)
[p. 5 modifica]
Questi pastissi, c’ho ciamou sunetti
Perchè fan rimma in sce quattorze righe,
Te devu cunfessà sensa patighe,
E primma ancun che a leze ti te metti,
Che cumme versi te parian de ortighe
Paragunè a de röse e a di mughetti.
« Ma dunque, se tî së pin de difetti,
« Perchè, ti me diê, cu’e to fadighe
« Tè andetu ancu’ a rimettighe i dinê
« Che gh’è vusciüu pe fali pübblicâ? »
Perchè? Fate ün po’ di, se ti ê capase,
Da ün agnou perchè u tesce a so tagnà
E då sigà perchè senza affermase
A canta a sö cansun pe tütta a stê!
Camuggi, 1906
[p. 6 modifica]
Pe un muggiu de mutivi e specialmente
Perchè anche vuì sei cumme i Camuggin
Nato e cresciu in mâ, e finalmente
Perchè sei de Camuggi sittadin,
Sentu un besognu forte e preputente
De dedicave i versi me meschin.
Cuscì se un giurnu ve satesse in mente,
Quande anche vuì lasciei de fa uu marin
De vegnivene in mezu a e nostre gente,
Doppu tantu travaggiu, a riposà,
Ve truviesci du paize za au currente.
Perchè, vedei, cun questu librettin (*)
In te un mumentu vui puœi imparà
A cunusce Camuggi e i Camuggin.
GIACOMO RAZETO
Primo Macch. P.fo "Duca di Genova"
(*) Da un libro di versi che l’autore
dedicherà a S. E. Bettolo.
[p. 7 modifica]
I.
Primma de tüttu intantu vuì parlê
Sensa cunusce ninte.... u l’è ün paisettu?
Se dî cuscì, de grossu vui sbagliê,
Ansi adreitüa ve creddu ün azenettu.
L’è inütile, mê cáu, che v’arragê
E che fögu pigiê cumme ün brichettu,
Se dê u nume de paize â mê sittê,
Perdu a raxiun e a rattelà me mettu.
Perchè Camuggi, se vuì nû savei,
U l’ha tantu de stemma cun l’ôföggiu(i)!
Andê in Cumüne, se nu ghe credei,
Sùrvia a porta vediei ch’u
le dipintu....(2)
Nu, nu me fé de scüze che nu vöggiu,
A mi me basta védive cunvintu.
[p. 8 modifica]
II.
Ch’a segge grande nu veu possu dî
Ma a nu manca de ninte in mezüamentu,
E se me vuesci stame ün po’ a sentî,
Ve â descrivieva tütta in te ün mumentu.
Ve fa piaxei? Allua, se vuei vegnî,
Chi gh’è ün caffè, vuei che gh’entremu drentu?
Se ne pigiému ün gottu tütti duî,
Che de bagname u beccu què me sentu.
Du restu standu chi in te gambe a e gente
Cose ne pö tuccâ? quarche runzun,
Là invece se ghe sta cumodamente.
E poi, vedei, bagnandume a lünetta
Cun quarche gottu de Barbera bun,
Ve sbröggiu a lingua cumme ünna donetta.
[p. 9 modifica]
III.
Póvou de mì, dúve v’ho fétu intrâ!
Vegnì, cumpagnu, andémusene via,
Ch’a l’è da becceluìn fâse spelâ,
Perchè? Perchè gh’è troppa scignuria,
E ün pô de lüssu a Zéna û fan pagâ.
Ve dàn du vin che a bucca u porta via
E pe Barbera bun ve u fan passâ
Quande nu dixan ch’a
le Malvasía;
Ah! ben, se de âtre votte ghe sei stétu
E v’han trattóu da amixi, cumandê,
Sentiò all’assazzu se nu n’han futtüu....
Assidenti! che botta ch’u l’a fetu!
Sentimmu ün pò de côs’u sà; vöè....
U l’è ben bun, du pézu n’ô bevüu.
[p. 10 modifica]
IV.
Dunque primma de fâve a descrisiun
Da sitè cume a l’è au tempu presente,
Ve faiò ün pô de storia. A tradisiun
A dixe che de sertu antigamente,
Quande Camuggi u nu existeiva ancun,
In l’Isua (3) l’è sbarcou da povia gente,
Ma a nu dixe però de che nasiun.
Pe cuntra a l’assegüa che sertamente
Ean di peschuei che pe guágnase u pan
Stavan sempre luntan da e so muggè.
E «
A ca muggè che mi vegniò duman »
Dixendughe ogni giurnu, l’è sciurtiu
U nume de “Camugge„ e in scî papè
Camuggi l’han ciamou, m’avei capiu (4)?
[p. 11 modifica]
V.
Ebben, vedèi, da questa povia gente,
Ch’a nu mangiava pe ecunumizâ,
Gh’è sciurtiu di talenti antigamente
C’han fetu tüttu u mundu strabiliâ.
Vescuvi, cardinali de gran mente,
Guerrieri che se favan ammassâ,
Pueti, ambasciatui cu’ a so patente
Ghe n’è proprio sciurtiu ünna remenâ. (5)
Bastieiva dive che Napuliun prümu
I Camuggin u s’è vuscüu amigà
Faxendughe a so speise ün bellu portu (6)
In sce a storia u mê tempu nu cunsümu,
Se nu de questi feti da cuntà
Ghe n’avieiva finchè nu fisse mortu.
[p. 12 modifica]
VI.
E in t’u tempu da guêra cui tedeschi !
Gh’emu avüu de Camuggi ün tâ Scciaffin (7)
Ch’u tei fava davei propiu stâ freschi.
U l’ea di grosci di Garibaldin,
De quelli che ogni mille ün ti ne peschi.
Pe difende a bandea (povou meschin)
Mentre ch’u cumbatteiva cun Radeschi
U s’è fetu sbüzzà cumme ün bibin,
Però a bandèa nu g’han puscüu piggiâ
G’han ruttu l’asta ma lê sempre dritu
U l’ha difeisa, e u nu l’a mai mollâ.
A Camuggi g’han fetu ün munümentu
Cun l’asta rutta cume mi v’ho ditu
E cu’ a storia denturnu a u basamentu (8)
[p. 13 modifica]
VII.
E za che ün di Scciaffin v’ho mensünóu,
De ün âtru ch’u l’aveiva gran talentu
Vögiu ün po’ dive cose u l’ha inventóu.
Se ün armatù u perdeiva ün bastimentu
U l’arrestava ün ommu ruvinóu;
Lé u te ghe pensa addossu e in te ün mumentu
U rimediu pe tütti u l’ha truvóu
Scrüvindu a “Mutua„ sensa tanto stentu (9)
A què se ün bastimentu ancö se perde,
In sce l’istante a te ghe u fa pagà
E l’armatù cuscì u nu resta a u verde.
A quest’ommu gh’an fetu, doppu mortu,
Unna lapida scrita, e l’an müà
In scià ciassa da gexa in faccia a u portu (10)
[p. 14 modifica]
VIII.
Da gexa vögiu giüstu ün po’ parlâ
Che, föa che a Rumma, nu gh’è stetu versu
De pueine ünn’atra pegia destanâ
In te tütte e sittè dell’üniversu.
Püre ün difettu gh’an vusciüu truvâ
Dixendu ch’a l’è missa pe traversu;
Ma se in scià ciassa ghe passava u mâ,
Quande l’han feta pueivan fà diversu? (11)
Dunque vedei che parlan pe parlâ,
Perchè du restu a gexa a l’è ün purtentu,
Degna d’ese da tütti vixitâ.
E puei stâ sertu che s’entrè là drentu
Arrestè müttu e nu puei ciü parlâ
De vedighe tant’ou e tantu argentu.
[p. 15 modifica]
IX.
In t’a suffita poi gh’è de figüe
Cuscí ben fete che, cu’ a mê veitè,
Pân gente vive, che nu pân pittüe!...
Ma a questu moddu me murtifichè,
Perchè vuei che ve cunte de impustüe?
L’ho ditu e vou ripetu in serietè
Sensa che me giastemme e che me züe:
Gh’è de figüe che se pe ün po’ l’amiè,
Ve pâ che mescian cumme gente vive.
Du restu, se de mi nu ve ne stè,
Savei, mê cáu, cose ve possu dive?
Sun quadri che in vint’anni a stentu a stentu
Da Barabin sun steti pittürè,
U ciü grande pittù du sinquesentu! (12)
[p. 16 modifica]
X.
Ma quellu che ve fa propiu arrestâ,
Che ve fa perde a testa (perdiumundu)
A l’é, mê cau, du battisteu l’artâ.(13)
Nu essendughene ünn’atra in tüttu u mundu,
In te l’artà maggiù a duveiva andâ,
Invece te l’han missa lazù’n fundu,
Che me sentu a pensaghe inverinâ
E giastemieiva cumme un vagabundu.
Gh’è San Giuvanni cun l’arzella in man
Ch’u battezza u Segnù che cu’e zenugge
U tucche l’egua du sciüme Giurdan.
U marmà ch’u l’a fetu u l’ha piggiâ!
Gh’an pertüzou i dui öggi con de agugge,
Tantu che ünn’âtra u nu ne pueise fâ (14).
[p. 17 modifica]
XI.
Gh’è poi due âtre artè che se dan mente
E queste chi ve vögiu numinâ
Perchè dai Camuggin sun specialmente
Lodè cun ogni sorta de parlâ.
Di Crociati in te ünna gh’è ün tenente
Ch’u s’è lasciou pe a fede massacrâ,
Gh’e ün vescuvu in te l’atra (a dixe a gente)
Che a pê da u Papa a Ruma u vueiva andâ.
Un l’an purtou da Ruma in sce ünna scunna
Ma u nume s’ean scurdè de fase dî
E l’an ciamou cuscì San Furtünatu (15).
L’atru u l’aveiva in Spagna ün vescuvatu
E in sce San Prospu essendo arrestou lì
San Prospu l’han ciamou de Taragunna.
[p. 18 modifica]
XII.
A Ruma a pê, v’ho ditu, u vueiva andâ
Ma daa fadiga u l’è arrestou sfiniu
E in sce San Prospu u s’è sentiu mancâ.
Mentre ch’u tiava l’ürtimu suspiu,
A tütta forsa s’è sentiu sunâ
E campanne di paixi tütti ingiu.
Che fisse mortu ün santu pe ünna strâ
Avendu a gente sübitu accapiu,
Da per tüttu û sercavan pe pigiasou.
E quande l’han truvou, che confuxiun!
A Reccu i Recchelin vueivan portásou;
Dixeivan ch’u l’é u sô quelli de Rüa
E i Camuggin nu favan da minciun;
E incomensávan zà a battise a püa,
[p. 19 modifica]
XIII.
Quande te sâte sciü ün bellu vegettu
E u te ghe dixe: — Brütti mandilê,
A ün santu ghe portê questu rispettu?
Inzenugéve in tera, madüchê! —
In questu mentre passa ün âsenettu
E ün âtru vegiu u dixe: « Se ghe stê,
De fâ pe tütti u giüstu ve prumettu.
Con duì lensô quell’aze lì imbendê,
Metteighe adossu u santu, e sensa dase,
Senza fâ de ratelle u l’arestiâ
Du paize duve l’aze u va a fermase ».
Quelli te imbendan l’aze fitu fitu
Che zü a Camuggi u chinna pe’ Priâ
E u va a fermâse in gexa bellu dritu (16).
[p. 20 modifica]
XIV.
In te ünn’urna presiuza, ben tappâ
Cun di vredi che lascian vede drentu,
San Furtünato intregu cuâ so spâ
Puei vedde se ve capita u talentu,
Invece nu se pö san Prospu amiâ
Perchè ünna testa an fetu fâ d’argentu:
Gh’han missu drentu e osse e l’han serrâ.
Ma püre quande
g’hè du grossu ventu
E a ciü nu puei fa l’assidente u mâ,
Nu gh’è che e so relique pe carmalu.
E in te ün paize che ognün va a navegâ
Capiei che ün santu cumme quellu lì
S’u nu ghe fîse besogniê sercalu
Perchè u negà, mê cau, u
le ün brüttu muì.
[p. 21 modifica]
XV.
Nu ghe credei? Ve u possu assegüâ
Che me ghe su’attruvou ciü de ünna votta!
Un giurnu gh’ea ünna scunna cun’ du mâ
Ch’a l’andava a traversu addossu â
Motta (17)
E niscün nu saveiva cose fâ.
U parricu u se infia lestu a so cotţa,
A testa de San Prospu u va a pigiâ
E u sate sciü in castellu in te ünna botta.
A scunna a l’é zá lì pe fracassase,
Lé cu e relique u benedisce u mâ,
Che sübitu u da segnu de carmase.
Ve ne rïei? Nu l’è passou mez’ua
Che de in Castellu mi l’ho vista intrâ
In tu portu — Bagnémuse ün po’ a gua.
[p. 22 modifica]
XVI.
Me dì se gh’è ün castellu? Sertamente,
Lezendu a storia ghe puriei truvâ
Ch’u l’ea cui sô cannuin cuscì putente
Che u nume de Dragun g’han fetu dâ.
Dixan che i nostri vegi antigamente,
Quande i Türchi vegnivan a robâ,
In Castellu seressan tütta a gente
E a cannunè te i fessan camminâ.
Oua i tempi però sun differenti,
Tütti i cannuin l’han missi là in sciù mö
E servan pe ormezaghe i bastimenti,
E du Castellu a sala prinsipale
A serve ai tempi da giurnà de ancö
Pe l’istrusiun da banda cumunale (18).
[p. 23 modifica]
XVII.
Bucca chi adossu mi nu ghe ne mettu,
Che nu avendu de müxica stüdiou,
De banda me ne intendu ün po’ pochettu.
Püre, vedei, se me ghe su’attruvou
A sentila, ho pruvou ün sertu dilettu,
E ün giurnu che in scia ciassa a l’ha sünou
Unn’opera de ün sertu Rigulettu,
Cu’a bucca averta mi te su’arrestou.
Cun tüttu questu gh’è di zuenotami
Che a vöan, pe fase grosci, criticâ,
Ma a mi, però, me pân tanti salami.
Dixan che gh’è ün po’ pochi müxicanti,
Ma, santu Diu, come se pö mai fâ
Se a Camuggi sun tütti naveganti?
[p. 24 modifica]
XVIII.
Següu, mé cau, van tütti a navegâ:
In generale, se sun póvia gente,
Tei böttan a sei anni in mézu ou mâ;
S’han quarche sodu nu ghe dan a mente
E all’Istitütu i mándan a stüdiâ.
Se gh’emu l’Istitütu? Sertamente!
E u l’è ün di primi che se pö atruvâ;
Devi savei che tantu de patente
In Fransa u l’ha pigiou du növesentu,
L’han missu in ta Cumüne a cian teren
Perchè u l’è ün gran palassu e de là drentu,
Se stan attenti, sensa tanta scöa,
Ne fan di Capitanni e di scriven
E macchinisti in prima sciurtan föa (19)
[p. 25 modifica]
XIX.
De scöe lì in ta Cumüne ghe n’è tante
Che mancu vuì nu ve l’immaginê,
Gh’è tütti i mascci, e se nu l’è abbastante
Desutta ancun l’asilu gh’attruvê.
Gh’è a bibliuteca dita circulante,
Pinna de libri d’ogni qualitê;
Ve baste dì che gh’è quelli de Dante.
E figgie de in Cumüne l’han levê
Pe mettighe ünna scöa preparatoja (20).
Ma a mi però nu me a dan da sciurbï,
Che l’han levè següu pe ün’atra istoia.
A scöa cun quellu nume a gh’è, següu,
Ma se ghe va a sei anni, me capì?
Lì gh’è di zueni cu’u capellu düu.
[p. 26 modifica]
XX.
Mi invece credu che l’aggian scuríe
Perchè e figiöe che vegne sciü in giurnâ
Sun tantu asperte e tantu arregagíe
Che i zuenottami nu fan ciü stüdiâ.
Dî püre che ve pân cose da ríe,
Ma intanto l’han za visti ratelâ,
E un giurnu s’han tióu finna de prie
Pe ünna da quinta ch’ai fava danâ.
Du restu a nu pö èse differente,
Perchè, se vueisan, gh’ê faievan stâ,
Che u postu u nu ghe manca sertamente.
Ma, lasciandu i discursi de murale,
Za che ghe sun, ve vögiu ün po’ parlâ
Da sala du Cunseggiu Cumunale.
[p. 27 modifica]
XXI.
V’ho ditu
sala, ma u l’è ün gran salun!
Sensa cuntà de balle, ün reggimentu
Purieva staghe drentu, médabun.
Lì püre in ta suffita ün gran talentu
U te gh’a fetu ün quadru d’ocaxiun
Duve se vedde tüttu u muvimentu
E tütta quanta a grande cunfüxiun
Che Culumbu u l’ha fetu in t’u mumentu
Ch’u l’aveiva l’America scuvertu:
Lè u l’è lì dritu cu’a bandèa in te man,
Che pâ ch’u crie: «Ve u pâ che segge aspertu?»
Denturnu a lè ün müggiu de surdatti
Che se dan mente e cose dì nu san
E sutta ün erbu, nüi, gh’è di mulatti (21)
[p. 28 modifica]
XXII.
E nu essendu Culumbu ün prutestante,
Ch’ansi da religiun di nostri puê
Dixan ch’u segge sempre stetu amante,
U g’ha vixin duì fratti inzenugè,
Che Diu ringrazian cun de laude sante
D’aveili in mezu a u mà sempre aguardê.
Se véde in radda poi ben ben distante
E caravelle in numeru de trê.
E, za che in sciû discursu sun vegnüu,
Savei, mê cau, cose ve vögiu dì?
Che Culumbu a Camuggi u l’è innasciüu.
A l’è cea cume u sû, perdingulinna,
Perchè Camuggi a quelli tempi lì
U l’ea l’ünicu paize de marinna.
[p. 29 modifica]
XXIII.
E che marinna! A l’ea cuscì smagnera
Che barchi cumme i so in sce l’egua sâ
Nu ghe n’aveiva mancu l’Inghiltera,
Ma apprövu aê
Mütue poi l’han ruvinâ;
Mentre che fra de lû se favan guèra,
I âtri di vapuri favan fâ
E i Camuggin te su’arrestè de tera
Cun quattru barchi végi da brüxâ.
Cuscì i dinè ammügé cun tanti stenti
In te ün mumentu s’han duvüu mangiâ
E cu’i diné mangiase i bastimenti.
E u cummerciu du paize u n’ha suffertu
Ch’oua in tu portu ghe puei burdezà
Perchè de barchi sempre u l’è desertu (22).
[p. 30 modifica]
XXIV.
Cummerciu grossu, a divou francamente,
U portu u nu n’ha mai pusciüu purtâ.
Ma ghe truvava u pan ben ben da gente
Chè gh’ea sempre di barchi a riparâ.
Sertu che se a Camuggi antigamente
U portu sutta au munte favan fâ,
L’affare u camminieiva differente.
Murtua u l’aveiva ün bellu predicâ (23).
U surdu i Camuggin g’han sempre fetu,
Ansi, pe divia cume a l’è passâ,
Du mattu quarchedün g’ha finna detu.
S’aveivan di dinè? N’aveivan tanti,
Che ün gran teatru han fetu fabbricâ
Pe faghe travagià di cumedianti.
[p. 31 modifica]
XXV.
Capisciu ben mi ascì che l’han sbagliâ,
Ma quande gh’intra e guere de partiu,
L’è inütile sercà de raxunâ!
Pe u puntu se vendieiva finna Diu.
Però, vedei, ve possu assegüâ
Che u teatru u l’è stetu ben finiu;
Perchè gh’è ün comudiscimu pulâ
E quattru file de parchetti in gìu.
In mezu gh’è a platea e ün po’ ciü avanti
Gh’è e sedie chiuse e ün po’ ciü in là gh’è ancun
U postu duve söne i müxicanti.
Poi vegne u parcu ch’u l’è separou
Da u restu du teatru da ün telun
Che da ün pittù u l’è stetu pittürou (24).
[p. 32 modifica]
XXVI.
E vedesci che razza de pittüa!
Se vedde addossu all’egua in mezu a u mâ
Vixin a ün munte cu’ ünna spaccatüa
Meza arzella grandiuza galezâ,
Ch’a vinse u ventu e a se ne va següa
Da duì cavalli gianchi strascinâ.
Adossu gh’è ünna donna méza nüa
Che cu’ ün velu a se serca de tapâ,
Ma u ventu u velu u ghe strascinne via.
Gh’è poi di drafinotti ammaestrê
Che van derè all’arzella in cumpagnia
De ün müggiu d’ommi che tütti affanê
Mentre camminnan fan, dell’allegria
Sönandu ün cornu tütti invexendê.
[p. 33 modifica]
XXVII.
Un quadru u ve pariâ de fantasia
Ma ün tâ ch’u sa de penna u m’ha spiegou
Che lì se tratte de miculugia,
Che nu gh’è propriu ninte d’inventóu.
Vuei che ve â cunte cume l’ho sentia?
Pe a donna ch’emu primma mensünòu
Avendu u Re du mâ da simpatia,
In mezu a u mâ a sercála u l’ha mandóu.
Pe ün pessu a nu s’è mai lasciâ acciapâ,
Finchè in sce ün scöggiu l’han truvà adurmía
E in sce l’arzella te l’han rebellâ (25).
Cóse me dí? Che nu ve l’ai sciurbía?
Ma mi ve a vendu cume l’ho acatâ,...
Bevéi, ch’u fa passâ a malìncunia.
[p. 34 modifica]
XXVIII.
Nu ve mettei cun tüttu questu in mente
Ch’aggian pensóu sulu che a fabbricâ
De gexe e di teatri. Urtimamente
Fra i tanti atri travaggi han fetu fâ
Un üspiâ duve tütta a pôvia gente
A l’è ascistia sensa duvei pagâ..
Cumme s’a fisse in casa de ün parente.
Se û vedesci, n’û dì ch’u l’é ün üspiâ,
Ma û pigè pe ün ôtel da gran scignuri.
U l’ha ünna gran facciata tütta gianca
Duve ghe batte u sû seia e matin,
Ch’u l’è in te ün postu duve u sû u nu manca.
Davanti poi gh’è ün splendidu giardin
Cun de gren piante verde e cun di fiuri (26).
[p. 35 modifica]
XXIX.
Han püre fetu fâ ünna «Pruvidensa»
Pe quelle póvie fuente disgrasiê
Che ancun piccinne a u mundu restan sensa
Parenti, in mezu aê stradde abandunê.
De muneghe là drentu, cun pasiensa,
Ghe stan apprövu e cume vere muê
T’ê trattan tütte sensa preferensa,
Cun veru sentimentu de caitê.
Ghe insegnan leze e scrìve e recamâ,
Chixì, fâ robe e, quellu che ciü importa,
Da bunna edücasiun ghe san mustrâ.
Ghe impediscian cuscì che, féte grende,
Vadan a cazze pe ünna stradda storta.
Capì? Nu sô se me sun fétu intende (27).
[p. 36 modifica]
XXX.
Scicume poi de nötte ün pôverettu
U nu truvava mancu ciü ün fanâ
Ch’u fesse tantu céu cumme ün brichettu,
Un bellu giurnu han fétu illüminâ
E straḍde a lüxe elettrica (28). V’amettu
Che cu’û petróliu pueísan risparmiâ,
Che survia a e stradde tantu fiferettu
U fasse ingumbru e u posse staghe mâ,
Ma intantu oua de nötte pe Camuggi
Gh’è tanta lüxe che, cu’a mê veitê,
Ve pâ de giurnu finna in ti caruggi.
Du restu a mi a me piaxe surviatüttu
Perchè, cu’ ün pumettin che vuí tucchê,
Cumme ün lampu a s’assende dapertüttu.
[p. 37 modifica]
XXXI.
Ma questu u nu l’è ninte! E l’acquedottu
C’han fetu fâ pe dâ l’egua a sittê?
Questu sci ch’u l’è stetu ün ternu au lottu
Pei Camuggin, chè in te famigge â stê
Pe l’egua succedeiva u terremottu.
E donne paivan tigre inviperê
Perchè pe destanane quarche gottu
Duveivan camminà pe de giurnê;
Pe zunta i ommi poi te l’accüsavan
D’andà pe e stradde a rebelandunâ
E lì a finiva che se rattelavan.
Cun l’acquedottu invece a l’è cuccagna;
Pe l’egua nu gh’è ciü da rattelâ
Ch’u bötta sempre cumme ünna vivagna (29).
[p. 38 modifica]
XXXII.
Pe di u giüstu ve devu cunfessâ
C’han fetu ascí quarche travaggiu stortu,
Ma doppu tüttu ognün se pö sbagliâ.
Però duve s’han fetu propiu tortu,
Faxenduse da tütti cügiunâ,
L’è stetu quande han fetu ingrandì u portu (30.)
Essendu in generale ommi de mâ,
Besögna dî che, pe fa ün tale abortu,
Inta Cumüne avessan propiu persu
U ben dell’intellettu. Ancundasê
Che quarchedün (gh’avieva vistu ün guersu)
S’è accortu in tempu da schivala a chiffu,
Che u mö növu u l’andava in sci Trei Frê (31)
Nu lasciandu l’entrata mancu a ün schiffu.
[p. 39 modifica]
XXXIII.
Ma se u dannu u se fisse limitou
Sulamente che a u portu, ebben pasiensa,
Cummerciu intantu u nu n’ha mai portou
E se porieva quexi fane sensa.
Invece, pezu ancun,
le accapitou
Che quelli da Cumüne in cunseguensa
De gran summe ch’aveivan discipou,
Pe puei pagà chi aveiva l’incumbensa
De fini u mö, se su’ attruvè custreiti
A mette u dasiu pe amüggià i dinê.
Ei Camuggin sun cheiti ben, sun cheiti;
Nu sulu i fan pagà pe ogni strinchettu,
Ma a fase amià in ta roba su’ obblighê
Da quattru faccie toste cu’ u bunettu (32).
[p. 40 modifica]
XXIV.
S’han fetu de ratelle û puei pensâ,
E sübbitu a ghe paiva tantu crüa,
Che a quarche guardia troppu ammalemâ,
Te gh’an scrollou ben ben d’adossu a püa.
Perchè fin che se tratte de pagâ,
Va ben, se paghe, ma a brütta figüa
De vedise ancun quexi matratâ
A l’è ünna cosa ch’a nu va adreitüa.
Ma se a Camuggi se sun limitê
A distribuì de sarme de casotti,
De questu in Rüa nu se sun cuntentê;
Perchè ünna nötte ün müggiu de zuenotti
Nu sulu a e guardie te ghe l’han sunê,
Ma doppu t’han brüxou tütti i casotti.
[p. 41 modifica]
XXXV.
Ma u dî in sciu seriu? Ve ne vuei za andâ?
Ve züu che me dispiaxe..... Ma che offende?
S’avei di affari da duvei sbrigâ,
Ghe vö pasiensa, nu manchê d’attende.
Du restu, poi, chi sa? Se pö ancun dâ
(Quantunque a Zena e stradde seggian grende)
Che ün giurnu o l’atru v’aggie da incuntrâ;
E allua, se permettiei, se suttintende
Che ve parliô ancú ün po’ da me sittê.
Ghe n’è ancú ün gottu? U vegne giüstu ben
Pe fa ün brindisi andemu, zü, tucchê.
Beivu â salüte nostra e me n’avvantu,
Poi beivu a quella de chi ne vö ben;
Beivu a Camuggi e ve salütu tantu.